Inmiddels verdeeld door een grens die er destijds niet was - die tussen Wit-Rusland en Rusland - vind je op het grondgebied van de vroegere Sovjet- Unie twee plaatsen waar de vogels in de bossen stiller lijken te zingen dan elders. Katyn in Rusland en Khatyn in Wit-Rusland, 260 kilometer uit elkaar.

Volgens sommigen is het boze Sovjet-opzet dat de twee namen zoveel op elkaar lijken. Feit is slechts dat in de bossen bij Katyn in april en mei 1940 de Sovjet-geheime dienst NKVD 14.552 Poolse officieren, reservisten en politiemannen vermoordde en in massagraven dumpte, en in maart 1943 een Duits SS-strafbataljon alle 26 huizen van het dorpje Khatyn platbrandde met bewoners en al. Slechts één man was niet thuis en overleefde, 149 mensen waaronder 75 kinderen vonden de dood. De schoorstenen van de verbrande huizen zijn in 1969 opgemetseld en hebben de functie van kleine klokkentorentjes gekregen, met aan de voet een plaquette waarop de namen van de omgekomen gezinsleden en hun leeftijden staan vermeld. Elke minuut klinkt één van de 26 klokjes, waardoor het herinneringscomplex een indrukwekkend oord is. Dat juist van Khatyn zo’n monument is gemaakt - 617 Wit-Russische dorpjes zijn net als Khatyn door SS’ers met man en muis verbrand - kan best verband houden met bijna-naamgenoot Katyn, hoewel in het Russische alabet Katyn met een K en Khatyn met een X begint (je spreekt de naam van het dorpje uit als Chatien).

‘Katyn’ vond plaats onder regie van Stalins beul Beria.

Toen de Duitsers op de massagraven stuitten en ze onderzochten, werden beschuldigingen in eerste instantie als Nazi-propaganda afgedaan. Later is in Sovjet-archieven uitvoerige documentatie gevonden van de moordmachinerie.

Katyn was toen al zorgvuldig van de kaarten geschrapt. Ook hier zal ongetwijfeld nog eens een monument verrijzen. De Polen hebben dat verdiend.

Bron: Tubantia