Memorial - Pomnik
Generał bryg. Stanisław Franciszek Sosabowski
Commentaar.

Beste Lezer, Onderstaand wat persoonlijk commentaar, heb veel gelezen over de actie Market Garden en ben er als oud Arnhemmer nog steeds mee bezig. Ik kwam terug in Arnhem Januari 1946 toen ik net 1 jaar was en in de opvolgende jaren heb ik veel gezien. Ook een kind kan dingen zien die op het netvlies geplakt blijven vandaar mijn soms emotionele reactie en ik verzoek u om begrip daar voor. 1)    In zijn ogen was Sosabowski een Europeaan van de tweede rang die blij diende te zijn met wat hem geboden werd. Door deze instelling heeft Browning direct meegewerkt aan het falen van Market Garden, immers wanneer zijn denkbeelden vanuit de upper class eens op zij geschoven waren geweest en de arrogantie een stukje minder, dan had hij gezien dat de mens Sosabowski het bij het rechte eind had en zeker recht van spreken had. Hadden deze Polen zich teruggetrokken uit actieve dienst dan was het probleem nog groter geweest. Het is natuurlijk niet zo dat de upper class de gewone Europeaan maar kan blijven dwingen, heden ten dagen ziet men nog zaken in Engeland waar men direct weer terugdenkt aan dit soort gebeurtenissen. 2)    Eerst werd de overeenkomst geannuleerd die tussen Sikorski en Sir Alan Broke was gesloten betreffende de inzet van de Brigade op Pools grondgebied. Wanneer men een overeenkomst aangaat wordt geacht dat deze blijft bestaan en zeker niet wordt geannuleerd omdat de een of andere Generaal zijn zin niet krijgt. Dit is gewoon te gek voor woorden en luide de ramp in welke het Poolse volk zou moeten ondergaan. 3)    Onder de toenemende druk kon de Poolse Chef Staf Generaal Sosnkowski niet anders dan toegeven. De Brigade kwam onder Brits bevel. Dit gebeurde op 6 juni 1944, de dag van de invasie in Normandië. Generaal Browning had zijn doel bereikt. Hier ziet men hoe een aristocraat zijn zin krijgt, door de eeuwen heen zijn zij bevochten om de gewone mens meer rechten te geven, je zou toch denken dat wanneer er een wereldoorlog gaande is men de handen ineen slaat zonder op achtergronden te letten. Het lijkt mij het belangrijkste wat er op dat moment is. 4)    Men was in de veronderstelling dat de Duitsers in Nederland niet over de juiste middelen beschikten en dat ze weinig tot geen weerstand zouden bieden. Een zware onderschatting, lees alle boeken er over die tijd er maar op na er is voldoende gewaarschuwd door het verzet dat de Duitser voldoende bewapend waren om weerstand te bieden. 5)    De hoofdoorzaken van het fiasco waren: gebrek aan verkenning, negeren van meldingen van het Nederlandse verzet, niet werkende radio’s en bijgevolg slechte coördinatie van militaire operaties, en een ronduit slechte leiding van de Britse militaire top. Toch ben ik er heilig van overtuigt, dat wanneer Browning naar zijn ondergeschikten had geluisterd en één blik op de foto welke door het verzet was overgeseind had geworpen, gemaakt in van de bossen rond Deelen waar een complete pantzerdivision stond verborgen, de gehele zaak was afgeblazen of in ieder geval anders opgezet. Wie de film “A bridge too Far” heeft gezien, (de schrijver dezes 30 maal) kan zich misschien die scènes nog wel herinneren waar de foto’s worden getoond en waar arrogant wordt voorbij gegaan aan de waarschuwing. Immers als de voorbereidingen goed waren geweest dan had er geen communicatie hoeven te zijn en mochten alle radio’s kapot zijn. 6)    De Britse regering beloonde Generaal Robert Urquhart en Generaal Frederic Browning met het hoogste Britse onderscheidding, de Bath-Orde. Urguhart had hem met recht verdiend, ik kan dat met de beste wil van de wereld niet zeggen van de bureau generaal Browning welke fout op fout heeft gemaakt. 7)    Zo meldde hij dat Sosabowski al in de opleidingsfase van de parachutisten niet in staat was gebleken zich als goed bevelhebber op te stellen. Ook verweet hij Sosabowski gebrek aan flexibiliteit en begrip voor de haast bij de uitvoering van de operatie Market Garden. Ik vind dit puur verraad, verraad aan iemand die voor WWII al bewezen had zijn mannetje te staan en grote leiderscapaciteiten te hebben. Dat Sosabowski wat stug was in de omgang en speciaal als hij zag dat er iets geweldig verkeerd ging, kan ik goed begrijpen, niet alleen de taal was een probleem maar ook de achtergrond. Browning was een bureauwerker en Sosabowski een veldwerker die zijn diensten al ruim bewezen had, meestal zijn de laatste beter op de hoogte en kunnen putten uit een grote praktische ervaring. 8)    Dankzij zijn kritiek werd het eerste, naar wat zou blijken, volledig verkeerd voorbereide plan uitgesteld. Montgomery heeft later toegegeven dat juist de Britten grove fouten in de voorbereiding hadden gemaakt. Zij namen niet alle dreigingen en risico’s in acht. Als Montgomery dit weet en erkent waarom is destijds Sosabowski dan niet in ere hersteld? Was het minste wat men kon doen, nu heeft men een man zonder pensioen naar huis gestuurd terwijl ze er zelf warmpjes bijzaten. 9)    Op 9 december 1944 heeft de President van de Republiek Polen, op advies van de Chef van de Generale Staf, Generaal Sosabowski uit zijn functie als commandant van de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade ontheven. Hij benoemde de generaal tot inspecteur van de Guard and Staging Units. Dit was alles behalve de beloofde voldoening. Er was ook geen enkele wijze sprake van erkenning voor zijn inzet en dappere optreden in de Slag om Arnhem. Verraden door de Engelsen en verraden door zijn eigen landgenoten. Terwijl ik deze Memorial maakte en alles vertaalde en las, trok de bitterheid door mijn lichaam, wat moet Sosabowski wel niet gevoeld hebben. Het siert de man dat hij er niet gelijk aan onderdoor is gegaan, velen zouden een inzinking hebben gekregen en er kapot aan zijn gegaan. Zijn droom en wens te helpen met de bevrijding van Warszawa zijn keer op keer na fijne Engelse beloften weer ingetrokken en uiteindelijk totaal van de kaart geveegd. Wat moet die man geleden hebben, hij mocht zijn landgenoten en zijn geliefde Polen niet bevrijden. Hij moest zich opofferen aan de Engelse arrogantie, vreemd dat Engeland Sosabowski nog steeds niet Postuum geëerd heeft en in ere hersteld. De Webmaster.